Πώς η διατροφή επηρεάζει τη γονιμότητα

Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στις μέρες μας, είτε από τους ειδικούς, είτε από τις ίδιες τις γυναίκες, στην επαρκή και σωστή διατροφή κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας. Τι ρόλο θα μπορούσε, όμως, να παίξει η διατροφή της γυναίκας πριν την εγκυμοσύνη; Πόσο πιθανό είναι η σύσταση της διατροφής να επηρεάζει την ικανότητα ενός ατόμου να συλλάβει;

Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, η υγιεινή διατροφή είναι ένα τρόπος τόνωσης της γονιμότητας και για τα δύο φύλα.

Δεδομένα από τη μελέτη Nurses’ Health Study, στην οποία συμμετείχαν 116.000 νοσηλεύτριες ηλικίας 24-42 ετών, υπέδειξαν ένα «μοντέλο διατροφής» το οποίο φάνηκε να σχετίζεται με μεγαλύτερα ποσοστά γονιμότητας.

Το «μοντέλο» αυτό περιελάμβανε χαμηλή πρόσληψη trans λιπαρών οξέων με ταυτόχρονα αυξημένη πρόσληψη μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, αυξημένη πρόσληψη πρωτεϊνών από φυτικές πηγές (κυρίως λαχανικά) και λιγότερο από ζωικές πηγές, καθώς επίσης αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών και γαλακτοκομικών προϊόντων με αυξημένα λιπαρά.

Συγκεκριμένα, οι συγγραφείς προτείνουν πως η προτίμηση trans ακόρεστων λιπαρών οξέων αυξάνει την πιθανότητα ανωορρηξίας. Αντιθέτως, η πρόσληψη (κυρίως) μη-αιμικού σιδήρου από τροφές όπως τα όσπρια και η πρόσληψη σιδήρου σε μορφή συμπληρώματος, μειώνουν την πιθανότητα διαταραχής της ωορρηξίας.

Επίσης, η χορήγηση πολυβιταμινούχου σκευάσματος και κυρίως βιταμινών του συμπλέγματος Β πιθανώς προφυλάσσει τις γυναίκες από την ανάπτυξη ανωορρηξίας.

Μία άλλη μελέτη, έδειξε ότι η δυτικού τύπου δίαιτα επηρεάζει αρνητικά τη γονιμότητα. Η διατροφή πλούσια σε επεξεργασμένο ή μη κόκκινο κρέας, πατάτες, πίτσα και μαγιονέζα και ταυτόχρονα φτωχή σε φρούτα, λαχανικά , ψάρι και ξηρούς καρπούς μπορεί να μειώσει την ικανότητα αναπαραγωγής. Αυτό φαίνεται να οφείλεται στο γεγονός ότι μια τέτοια διατροφή είναι φτωχή σε αντιοξειδωτικά, ενώ ταυτόχρονα αυξάνουν το οξειδωτικό στρες.

Η ικανότητα ωορρηξίας και ωρίμανσης του ωαρίου επηρεάζεται αρνητικά από το οξειδωτικό στρες. Το οξειδωτικό στρες επηρεάζει,επίσης, τη βιωσιμότητα του αντρικού σπέρματος, καθώς αλλοιώνεται η λειτουργικότητα της μεμβράνης του σπερματοζωαρίου. Συνεπώς, η πρόσληψη τροφίμων πλούσιων σε αντιοξειδωτικά, όπως ο ψευδάργυρος, η βιταμίνεςC, A, Ε,το σελήνιο, το φυλλικό οξύ και οι βιταμίνες Β12& Β6 είναι καθοριστική για την αντιμετώπιση του οξειδωτικού στρες.

Σχετικά με το σελήνιο, η αυξημένη πρόσληψή του έχει συσχετιστεί με καλύτερη ποιότητα και ποσότητα σπέρματος, αλλά και αυξημένη γονιμότητα σε άτομα και των δύο φύλων. Έχει φανεί επίσης, πως γυναίκες με ανεξήγητα προβλήματα γονιμοποίησης έχουν χαμηλότερη συγκέντρωση σεληνίου στα ωοθυλάκια σε σχέση με τις γυναίκες εκείνες με μειωμένη γονιμότητα ανατομικής αιτιολογίας, καθώς επίσης και αυξημένα επίπεδα πρωτεΐνης SBP1 στις ωοθήκες, πρωτεΐνη η οποία δεσμεύει το σελήνιο.

Η διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας για τη διατήρηση της γονιμότητας. Η μείωση του φυσιολογικού σωματικού βάρους κατά 10-15% είναι πιθανό να προκαλέσει αμμηνόρροια και σε περιπτώσεις διατροφικών διαταραχών, όπως η ψυχογενής ανορεξία, η αμμηνόρροια είναι πιθανό να μην αντιστραφεί αμέσως μετά την επανάκτηση βάρους. Παρόμοιες είναι οι πιθανές συνέπειες του πλεονάζοντος σωματικού βάρους.

Οι παχύσαρκες γυναίκες είναι πιθανό να εμφανίσουν διαταραχές εμμήνου ρύσεως έως και ανωορρηξία. Οι διαταραχές αυτού του είδους φαίνεται να οφείλονται κυρίως στην παρουσία κεντρικής παχυσαρκίας και ινσουλινοαντίστασης. Δεδομένα από τη Nurses’ Health Study, δείχνουν ότι οι γυναίκες με ΔΜΣ≥32 είχαν 1,4 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο για εμφάνιση μιας τέτοιας διαταραχής, σε σχέση με τις γυναίκες φυσιολογικού ΔΜΣ. Φαίνεται, επίσης, πως η υπερλιπιδαιμία και η ινσουλινοαντίσταση παίζουν το δικό τους ρόλο στην εμφάνιση υπογονιμότητας, διεγείροντας διάφορα μεταβολικά μονοπάτια.

Το αλκοόλ και το κάπνισμα είναι δύο ακόμη παράγοντες οι οποίοι, σε μεγάλες ποσότητες, θα μπορούσαν να επιδράσουν αρνητικά στη γονιμότητα. Αντιθέτως, η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ δρα μάλλον προστατευτικά στην ποιότητα και τη λειτουργικότητα του σπέρματος.

Τι μπορούμε να κάνουμε, λοιπόν, ώστε να τονώσουμε τη γονιμότητά μας;

- Να διατηρούμε το βάρος μας σε φυσιολογικά για το ύψος μας επίπεδα.

- Να αυξήσουμε την κατανάλωση μονοακόρεστων λιπαρών οξέων από φυτικές πηγές, όπως είναι το ελαιόλαδο και να μειώσουμε αυτή των κορεσμένων και κυρίως των trans λιπαρών οξέων

- Να προσλαμβάνουμε επαρκή ποσότητα αντιοξειδωτικών μέσα από πληθώρα φρούτων και λαχανικών

- Να προσλαμβάνουμε επαρκή ποσότητα σιδήρου, κυρίως από φυτικές πηγές ή υπό τη μορφή συμπληρώματος.

- Να καταναλώνουμε μία τουλάχιστον μερίδα πλούσιων σε λιπαρά γαλακτοκομικών

- Να προτιμούμε τρόφιμα φυτικής προελεύσεως, πλούσια σε φυτικές ίνες και φτωχότερα σε απλή ζάχαρη.

- Να μειώσουμε ή να αποφύγουμε το κάπνισμα και την υπερκατανάλωση αλκοόλ.

Πηγή : mednutrition.gr

Ηλιος αντί για εξωσωματική

Η αύξηση των επιπέδων βιταμίνης D αυξάνει τη γονιμότητα σε άνδρες και γυναίκες

Τα ζευγάρια που προσπαθούν να κάνουν παιδί και δεν τα καταφέρνουν,  προτού καταφύγουν σε μεθόδους υποβοήθησης της αναπαραγωγής, καλό θα ήταν να κάνουν διακοπές σε ένα ηλιόλουστο μέρος! Και αυτό όχι μόνο επειδή οι διακοπές κάνουν καλό στη ρομαντική διάθεση αλλά διότι το φως του ήλιου φαίνεται να δίνει ώθηση τόσο στην ανδρική όσο και στη γυναικεία γονιμότητα μέσω της αύξησης των επιπέδων της βιταμίνης D στον οργανισμό.

«Κλειδί» γονιμότητας

Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Γκρατς στην Αυστρία αναφέρουν με δημοσίευσή τους στο επιστημονικό περιοδικό «European Journal of Endocrinology» ότι ανακάλυψαν μετά από μετα-ανάλυση προηγούμενων μελετών πως η βιταμίνη D αποτελεί «κλειδί» σε ό,τι αφορά την ορμονική ισορροπία στις γυναίκες αλλά και την αύξηση του αριθμού των σπερματοζωαρίων στους άνδρες.

Τα νέα ευρήματα μαρτυρούν ότι σε κάποιες περιπτώσεις τα ζευγάρια καταφεύγουν σε θεραπείες για την υποβοήθηση της αναπαραγωγής οι οποίες συνδέονται με μεγάλο κόστος (κυριολεκτικό και ψυχολογικό) τη στιγμή που θα μπορούσαν να λύσουν τα προβλήματα γονιμότητάς τους απλώς… κάνοντας μια βόλτα στον ήλιο.

Η μετα-ανάλυση των αυστριακών ειδικών έδειξε ότι στις γυναίκες η βιταμίνη D αυξάνει τα επίπεδα των οιστρογόνων κατά 21% και της προγεστερόνης κατά 13% ρυθμίζοντας τον εμμηνορροϊκό κύκλο και αυξάνοντας τις πιθανότητες σύλληψης.

Στους άνδρες η αποκαλούμενη βιταμίνη του ήλιου (ονομάζεται έτσι διότι ο κύριος τρόπος για τη σύνθεσή της είναι η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία) είναι ζωτικής σημασίας για τη σωστή ανάπτυξη του σπέρματος. Παράλληλα αυξάνει τα επίπεδα της ανδρικής ορμόνης τεστοστερόνης δίνοντας ώθηση στη σεξουαλική επιθυμία των ανδρών.

Εξήγηση για τα χειμερινά ποσοστά σύλληψης

Σύμφωνα με τους ερευνητές η επίδραση της βιταμίνης D τόσο στις ανδρικές όσο και στις γυναίκες ορμόνες του φύλου δίνει μια εξήγηση στο γιατί τα ποσοστά σύλληψης μειώνονται τον χειμώνα και εμφανίζουν αύξηση το καλοκαίρι, τουλάχιστον στις βορειοευρωπαϊκές χώρες οι οποίες κατά τους χειμερινούς μήνες «πάσχουν» σε ό,τι αφορά τον ήλιο.

Σε δική τους μάλιστα μελέτη που περιελάμβανε περί τους 2.300 άνδρες, οι επιστήμονες από το Γκρατς ανακάλυψαν ότι τα επίπεδα της βιταμίνης D αλλά και της τεστοστερόνης εμφανίζουν τη μεγαλύτερη αύξησή τους τον Αύγουστο ενώ βρίσκονται στο πιο χαμηλό σημείο τους τον Μάρτιο, αμέσως μετά το τέλος του χειμώνα.

Παράλληλα άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες έχουν μικρότερη ωορρηξία αλλά και μειωμένες πιθανότητες να διαθέτουν καλά ωάρια, ικανά να εμφυτευθούν στη μήτρα κατά τους χειμερινούς μήνες.

Παρόμοια αποτελέσματα και στα ζώα

Η σύνδεση μεταξύ ηλιοφάνειας και γονιμότητας έχει προκύψει και μέσα από μελέτες σε ζώα, σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση. Για παράδειγμα θηλυκά τρωκτικά που ζούσαν σε συνθήκες απόλυτου σκότους παρουσίασαν μικρότερα ποσοστά γονιμότητας ενώ παράλληλα εμφάνισαν και περισσότερες επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη. Την ίδια στιγμή αρσενικά τρωκτικά που ζούσαν σε συνθήκες έλλειψης φωτός παρουσίασαν σημαντική πτώση στα ποσοστά επίτευξης σύλληψης – συγκεκριμένα κατά 73%.

Σύμφωνα πάντως με την επικεφαλής των ερευνητών δρα Ελίζαμπεθ Λέρτσμποουμ αν και η ηλιοφάνεια φαίνεται να αυξάνει τη γονιμότητα, είναι σημαντικό για τα ζευγάρια να μην το παρακάνουν σε ό,τι αφορά την έκθεση στον ήλιο καθώς ελλοχεύει και ο κίνδυνος για καρκίνο του δέρματος.

Πηγή : tovima.gr

Μπορεί η παχυσαρκία να επηρεάσει τη γονιμότητα;

Τα τελευταία χρόνια τα ποσοστά υπογονιμότητας παγκοσμίως αυξάνονται. Η αύξηση του ποσοστού των γυναικών που εργάζονται και αναβάλλουν την έναρξη της μητρότητας μετά την ηλικία των 30 και πιθανότατα προς το τέλος αυτής της δεκαετίας -αναλόγως από τους άνδρες-, αποτελεί ίσως τον σημαντικότερο κοινωνιολογικό παράγοντα για το υψηλό ποσοστό του 12% υπογονιμότητας που παρατηρείται στις μέρες μας.

Αντίστοιχα, το στρες, οι κακές διατροφικές συνήθειες, η αύξηση της παχυσαρκίας και η μειωμένη φυσική δραστηριότητα στοιχειοθετούν το πλαίσιο των αιτίων που ολοένα και περισσότερα ζευγάρια σήμερα καταφεύγουν σε εναλλακτικές μεθόδους σύλληψης.

Σε μια μεγάλη μελέτη που έγινε στο τμήμα επιδημιολογίας και δημόσιας υγείας στο πανεπιστήμιο του Λονδίνου και δημοσιεύτηκε στο American Journal of Clinical Nutrition (Oct 2008) επιβεβαίωσε τη σχέση υπογονιμότητας και παχυσαρκίας. Συγκεκριμένα, στην έρευνα, παρακολούθησαν περίπου 12.000 νέους 17-24 ετών από το 1981 έως το 2004, μελετώντας την πορεία του βάρους τους σε σχέση με τη γονιμότητα τους. Οι ερευνητές βρήκαν ότι οι παχύσαρκοι, τόσο άνδρες όσο και γυναίκες, είχαν χαμηλότερα ποσοστά τεκνοποίησης από τα άτομα με φυσιολογικό βάρος (ΔΜΣ 20-25). Επίσης βρέθηκε ότι τα παχύσαρκα άτομα που έκαναν παιδιά έμεναν στο ένα και σπάνια συνέχιζαν, σε αντίθεση με τα άτομα με φυσιολογικό βάρος που εμφάνισαν υψηλότερα ποσοστά πολυτεκνίας.

Στους παχύσαρκους άνδρες τα υψηλά ποσοστά λίπους στο σώμα σχετίζονται με αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων και μειωμένα ανδρογόνων, αλλάζοντας κυρίως την ποιότητα του σπέρματος. Επίσης η υπερθέρμανση των όρχεων λόγω τους αυξημένου λίπους σε εκείνη την περιοχή σχετίζεται με ελαττωματική σπερματογένεση. Παράλληλα, οι άνδρες με υπερβάλλον βάρος έχουν μειωμένο όγκο σπερματικού υγρού και αυξημένο ποσοστό αλλοιωμένων μορφολογικά σπερματοζωαρίων, ενώ δεν παρατηρούνται σημαντικές αλλαγές διαφορές στην κινητικότητα.

Στο αντίθετο φύλο, η παχυσαρκία διαταράσσει τον ορμονικό κύκλο μειώνοντας τις πιθανότητες γονιμότητας. Τα παραπάνω κιλά της γυναίκας επηρεάζουν σημαντικά και τον μεταβολισμό του εμβρύου, το οποίο έχει μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη και καρδιαγγειακών παθήσεων. Και φυσικά, τα παιδιά των παχύσαρκων γυναικών είναι περισσότερο επιρρεπή να γίνουν κι αυτά παχύσαρκα. Επίσης, εξαιτίας του υπερβολικού βάρους μπορεί να έχουμε επιπλοκές και για το έμβρυο και για τη γυναίκα: ο σακχαρώδης διαβήτης της εγκυμοσύνης και η προεκλαμψία είναι οι κυριότερες από αυτές. Τέλος οι παχύσαρκες γυναίκες παρουσιάζουν τέσσερις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο αποβολής από τις γυναίκες με φυσιολογικό βάρος, ειδικά στο 1ο τρίμηνο.

Η απόκτηση και διατήρηση φυσιολογικού βάρους ξεφεύγει από τα πλαίσια ενός στόχου ομορφιάς και απόκτησης καλλίγραμμης σιλουέτας. Αντίθετα αγγίζει κι άλλες πτυχές της ζωής μας και γίνεται το μέσο και η κινητήριος δύναμη για τα μελλοντικά σχέδιά μας.

Πηγή  : nutrimed.gr